Trong giới chơi gà nòi, cách xem tướng gà chọi được ví như cuốn bí kíp “Kê kinh” mà bất kỳ sư kê nào cũng phải nằm lòng để tìm ra những chiến binh bất bại. Tại các đấu trường danh giá hay trên các diễn đàn thảo luận của HD88, khả năng nhìn gà đoán tài luôn là thước đo đẳng cấp của một người chơi sành sỏi.
Nhất thủ, nhì vĩ, tam hình, tứ túc
Đây là câu khẩu quyết kinh điển được truyền tụng qua bao thế hệ sư kê, tóm tắt bốn yếu tố quan trọng nhất khi xem tướng gà. Đầu tiên phải xem đầu mặt (thủ), sau đó đến bộ lông đuôi (vĩ), tiếp theo là hình dáng tổng thể (hình) và cuối cùng là đôi chân (túc). Một chú gà chiến muốn thành danh phải hội tụ đủ những nét quý tướng ở cả bốn bộ phận này.
Xem tướng đầu và mặt gà
Đầu gà là bộ phận chỉ huy, nơi thể hiện sự khôn ngoan và dũng mãnh. Một chú gà chọi hay thường có hộp sọ lớn, đỉnh đầu bằng phẳng (đầu xà), thể hiện sự lì lợm và khả năng chịu đòn tốt. Gương mặt cần toát lên vẻ sát khí, da mặt đỏ au, căng bóng và dày dạn sương gió.
Mắt gà là cửa sổ tâm hồn và là vũ khí quan trọng nhất. Nên chọn gà có đôi mắt sáng, con ngươi nhỏ, linh hoạt (mắt ếch, mắt rắn hổ). Ánh mắt phải dữ dằn, nhìn chằm chằm vào đối thủ không chớp (mắt lì). Tránh chọn những con có mắt lờ đờ, mí mắt dày hoặc mắt lộ lòng trắng quá nhiều vì thường nhát đòn.
Mào gà (mồng) cũng là điểm cần lưu ý. Mào vua, mào công hay mào chỉ thiên thường được ưa chuộng vì gọn gàng, khó bị đối thủ cắn xé. Mỏ gà cần ngắn, to và khép chặt (mỏ ngà, mỏ sẻ) để có lực cắn mạnh, tạo ra những vết thương sâu cho đối thủ.
Xem tướng hình dáng và bộ lông
Hình dáng (body) quyết định sức bền và khả năng ra đòn. Gà chọi chuẩn phải có thân hình liền lạc, nở nang, “mình công, đùi đĩa”. Lườn gà phải sâu (lườn tàu), ngực nở rộng để chứa buồng phổi lớn, giúp gà hô hấp tốt trong những trận đấu kéo dài.
Bộ lông không chỉ để làm đẹp mà còn là áo giáp bảo vệ và hỗ trợ bay nhảy. Lông mã (lông cổ và lưng) cần dài, phủ xuống tận đuôi giúp giữ thăng bằng. Lông cánh phải dày, bản lớn và xếp lớp chặt chẽ (cánh vỏ trai) để tạo lực bay mạnh mẽ cho những cú đá trên không.
Đuôi gà có tác dụng như bánh lái, giúp gà điều hướng linh hoạt khi giao tranh. Nên chọn gà có đuôi dài, cứng và xòe rộng (đuôi tôm). Màu lông cũng có ý nghĩa phong thủy nhất định, ví dụ như “Nhất điều ô, nhì xám khô, ba ô ướt” là những màu lông được đánh giá cao về độ bền bỉ.
Bí ẩn đôi chân và bộ vảy
Nếu đầu mặt là trí tuệ thì đôi chân chính là vũ khí sát thương trực tiếp. Xem chân gà (xem túc) là phần khó nhất và tinh túy nhất trong nghệ thuật xem tướng. Nó đòi hỏi người xem phải có kiến thức sâu rộng. Một đôi chân đẹp không chỉ cần thẳng, khô mà còn phải sở hữu những “ám khí” độc đáo ẩn giấu trên lớp vảy.
Đôi chân gà chọi được ví như cặp song đao, quyết định sự sống còn trên sới gà. Chân cần phải to, cứng cáp, khô ráo (chân khô) và không có búng thịt thừa. Khi sờ vào phải cảm thấy độ cứng và lạnh của xương cốt. Cựa gà là mũi dao nhọn, cần đóng thấp và hướng vào trong (cựa lục đinh) để dễ dàng đâm trúng huyệt đạo đối phương.
Phân tích hình dáng chân và quản
Quản gà (phần chân từ gối xuống bàn) là nơi chịu lực chính. Nên chọn gà có quản ngắn, thon gọn nhưng chắc chắn. Quản ngắn giúp gà ra đòn nhanh, rút chân lẹ và trụ vững vàng hơn. Hình dáng quản có thể là tròn hoặc vuông, nhưng quan trọng nhất là phải “khô như chân gà chết”.
Ngón chân gà phải dài, rộng và xòe đều để tạo đế vững chắc (chân đế). Móng chân sắc nhọn, cong vút như móng chim ưng giúp gà bám sân tốt và tăng độ sát thương khi đá. Đặc biệt, ngón thới (ngón sau) cần phải đóng thấp và hướng ra ngoài để giữ thăng bằng khi gà bay nhảy.
Khớp gối (đầu gối) cần to, tròn và không được lỏng lẻo. Một khớp gối chắc chắn giúp gà bật nhảy cao và tung ra những cú đá có lực. Tránh chọn những con gà có chân đi chữ bát (hai chân chụm vào nhau) hoặc đi khập khiễng vì thường yếu thế trong giao tranh.
Huyền vi của các loại vảy quý
Vảy gà là “mật mã” ghi lại tài năng của chiến kê. Có hàng trăm loại vảy khác nhau, nhưng chung quy lại chia thành vảy tốt (vảy quý) và vảy xấu (vảy rủi). Người xem tướng phải thuộc làu các loại vảy như: Vảy Án Thiên, Vảy Phủ Địa, Vảy Vấn Cán, Vảy Tam Tài…
Vảy Án Thiên là một vảy lớn nằm ngang sát đầu gối, báo hiệu gà có đòn đá hiểm hóc. Vảy Phủ Địa là vảy nằm dưới cựa, cho thấy gà rất nhanh lẹ và tinh quái. Những con gà sở hữu “Linh kê túc” với những hàng vảy độc, sắp xếp kỳ lạ thường là những sát thủ ẩn mình.
Tuy nhiên, cũng cần tránh những loại vảy xấu như vảy “Khai hậu” (nứt ở phía sau chân) hay vảy “Bể biên” (nứt ở mép chân). Đây là dấu hiệu của gà yếu, dễ bị gãy chân hoặc mất sức khi thi đấu. Xem vảy không chỉ nhìn hình dáng mà còn phải xem độ sáng, độ đóng và sự sắp xếp của chúng.
Xem thêm:
Kết luận
Có thể nói, nghệ thuật xem tướng gà chọi là sự kết tinh của óc quan sát tinh tế và kinh nghiệm thực tiễn dày dạn. Nó không chỉ giúp chúng ta tìm ra những chiến kê xuất chúng mà còn là thú chơi tao nhã, rèn luyện sự kiên nhẫn và tỉ mỉ. Để sở hữu một chú gà phi phàm, cần có bàn tay chăm sóc và huấn luyện tận tâm của người chủ.
